Słowacja

Położenie geograficzne

słowacki rynek powoli podbijają owoce morza, najpopularniejsze ryby to karp i pstrąg, które hoduje się na Słowacji.

Słowacja leży w Europie środkowej, zajmuje teren 49 036 km². Jej stolica to Bratysława, a pozostałe wieksze miasta to Koszyce, Nitra, Preszow i Bańska Bystrzyca.

Największa rzeka to Dunaj. Słowacki klimat jest umiarkowany kontynentalny. W kraju uprawia się zboża, buraki cukrowe, ziemniaki, len i tytoń.

Rys historyczny

Rozwój kuchni słowackiej kilka razy zmieniał kierunek, zależnie od tego jakie cywilizacje miały aktualnie wpływ na teren dzisiejszej Słowacji. Położenie w centralnej Europie umożliwiało Słowacji obserwowanie i kontakt z różnymi kulturami. Jako część niegdysiejszego państwa węgierskiego znajdowała się pod ogromnym wpływem kultury rzymskiej, a cechy charakterystyczne kultury zachodnioeuropejskiej przynieśli ze sobą koloniści, głównie z ziem niemieckich, zamieszkiwali Słowację od wczesnego średniowiecza do wieku XX.

Obyczaj porannego podawania pożywnych i ciepłych posiłków (typowo germański) przetrwał do XX wieku. Dzisiaj na terenach wiejskich tradycja kulinarna składa się z zup podawanych z chlebem, makaronem i kaszami. W czasie wzmożonej pracy w polu podawało się niegdyś dwudaniowe śniadanie. Najpierw, około 4-5 rano jadło się chleb z boczkiem lub serem i piło odrobinę wódki. Drugie śniadanie natomiast podawano około 9-10 i obowiązkowo wtedy spożywano coś gotowanego. Obiad składał się z posiłku zimnego, a kolejny ciepły posiłek jadło się wieczorem po powrocie z pola.

Zwyczaje kulinarne różniły się miedzy sobą w części górskiej i nizinnej kraju, zależne były również od statusu materialnego.

Wielkie rodziny wiejskie gromadziły się wokół jednego stołu (siedziało się zawsze na tym samym miejscu, według rodzinnej hierarchii), a jadło się z jednego naczynia. Stół był traktowany jako mebel święty, wszystko, co nie było związane z jedzeniem lub modlitwą, było grzechem.

Cechy charakterystyczne kuchni

Jak niemal wszystkie kuchnie krajów europejskich, słowacka przez wieki przyjmowała wpływy kuchni krajów sąsiednich (czeskiej, polskiej, węgierskiej, austriackiej i ukraińskiej). Z tego "europejskiego garnka" wyróżniły się jednak specyficzne cechy kuchni słowackiej.

Jako część byłego państwa węgierskiego Słowacja była pod wielkim wpływem kultury rzymskiej, a cechy zachodnioeuropejskie wzmacniali koloniści.

Najbardziej zbliżona do czeskiej, kuchnia słowacka odróżnia się jednak bogatszym użyciem przypraw, czym przypomina kuchnię węgierską. Z węgierskiej kuchni przyjęła również jej gulasze, które dostosowała do swoich potrzeb. Najczęściej używanym mięsem jest wieprzowina (kotlety, żeberka, golonka, wątróbka). Znany Szegedinsky gulasz składa się z wieprzowiny, kiszonej kapusty, przypraw i kwaśniej smietany. Placki ziemniaczane nadziewane wieprzowiną (zemiakove placke) są niezwykle syte i aromatyczne. Jednak najpopularniejsza jest panierowana wieprzowina – vyprazany bravcovy rezen.

Oprócz wieprzowiny i wołowiny je się również sporo mięsa z kurczaków (panierowane, pieczone lub gotowane), indyków (piersi przygotowane na jeden ze sposobów: smażone i nadziewane szynką i serem, z owocami lub pieczone). Sezon na kaczki i gęsi zaczyna się jesienią, a ich mięso podaje się z knedlikami, plackami ze smalcem i gotowana kapustą.

Również importowane owoce morza coraz odważniej zdobywają słowacką kuchnię. Z ryb najczęściej używa się karpia i pstrąga, które hoduje się na Słowacji. Karp jest obowiązkowym daniem wigilijnego menu: smażony, panierowany, z orzechami, czosnkiem lub w cieście piwnym. Pstrąga się piecze lub napełnia nadzieniem z migdałów, szynki lub sera, podaje się go również gotowanego.

Przyprawione i pikantne potrawy są równoważone dodatkami w rodzaju knedli, mięsnych pulpetów, ziemniaków podawanych na setki sposobów, ryżu (sam lub przyprawiony boczkiem, curry, groszkiem albo grzybami), grzybów i makaronów. Typowa kuchnia słowacka to również rozliczne rodzaje koziego sera (ostipok, hyncica, korbacika i najbardziej znana Liptovska Bryndza (ser z papryką).

Oto kilka najbardziej charakterystycznych dań słowackiej kuchni:

• Kapustnica – tradycyjna zupa z kapusty i wędzonej kiełbasy, czasem z grzybami, a w okresie świątecznym z suszonymi grzybami, często podaje się z pieczonymi lub gotowanymi knedlami. Podczas wesela podaje się ją o połnocy by gościom wróciła siła.
• Cibulova zupa – zupa z cebuli i kawałków różnego rodzaju mięs.
• Bryndzove halušky – kluseczki z ziemniaków w stopionym kajmaku z sera owczego okraszone skwarkami ze słoniny.
• Studenne predjedla – zimne przystawki: szynka, wędzona kiełbasa, salami i warzywa sezonowe.
• Vyprazane rezne – smażone kotlety (wieprzowe lub wołowe), jedno z najpopularniejszych słowackich dań, podaje się je wraz z ziemniakami pieczonymi lub pure i sałatką z warzyw sezonowych.
• Nadziewana papryka – tradycyjne danie, paprykę nadziewa się mięsem i ryżem, podaje w sosie pomidorowym.
• Fazulova polievka – zupa z fasoli i warzyw korzeniowych, można do niej dodać również wędzoną wieprzowinę.
• Cesnakova polievka – zupa z czosnku i mięsa z kurczaka, z pietruszką i jajkiem.
• Halaszle – zupa z kilku rodzajów ryby i papryki, bardzo mocno przyprawiona.
• Sunkova rolka s chrenovou penou – szynka nadziewana nadzieniem chrzanowym.
• Ostiepok – wędzony ser pieczony z szynką.
• Sałatki: mieszana, z kapusty, pomidorów, ogórków.

Popularny słowacki deser to naleśniki: z dżemem (s lekvarom), z lodami i czekoladowym sosem (so zmrzlinou a cokoladou), serem i rodzynkami (s tvarohom a hrozienkami), z orzechami, sosem czekoladowym i śmietaną (s orechami, cokoladou a slahackou); czasem bywają przyprawione alkoholem i flambirowane (głównie w restauracjach).

Gule ili parene buchty to bułki nadziewane dżemem, gotowane na parze. Makaron z makiem, topionym masłem i cukrem (sulance) to ulubiony deser dzieci. I tutaj je się strudle, najczęściej z jabłkami oraz różne ciastka i torty (z serem, owocami, miodem), lody, sałatki owocowe i kompoty.

Typowe napoje: piwo Złoty Bażant, wódka Demanovka, którą produkuje się z dwudziestu rodzajów traw, śliwowica, borovicka.

Fast Facts

• Powierzchnia: 49 036 km²
• Ludność: 5.4 miliona (85.6% Słowaków, 10.7% Węgrów, 1% Czechów)
• Stolica: Bratysława
• Języki: słowacki, czeski, węgierski, niemiecki
• Religia: 60% rzymskokatolicy, 10% protestanci
• Jednostka monetarna: słowacka korona (SKK)
• Parki narodowe: Niske i wysokie Tatry, Słowacki raj, Pieniny i Słowacki kras
• Słowackie powitania:
  Dobre rano - Dzień dobry (o poranku)
  Dobry den - Dzień dobry (po południu)
  Dobry vecer - Dobry wieczór
  jeśli jesteście z kimś na "ty"
  możecie go krótko pozdrowić Ahoj czy Cau.